Yapılı Çevrelerin Fiziksel Engelliler Yönüyle Kullanılabilirliği: İzmir Kenti Örneği

Emine MALKOÇ TRUE, Hatice SÖNMEZ TÜREL
2.426 1.326

Öz


Mekânı oluşturan her türlü yapısal öğe ve bileşenin dış mekân standartlarına uygunluğunu sorgulayarak, yapılı çevrenin fiziksel engelliler yönüyle kullanılabilirliğini ortaya koymak ve elde edilen veriler doğrultusunda mevcut durumun iyileştirerek daha engelsiz mekânların yaratılabilmesi yönünde öneriler getirmek bu araştırmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Çalışma, İzmir İli merkez ilçeler genelinde yürütülmüş olup, bu amaç çerçevesinde yapılı mekânlar ile bu mekânlara erişimde önemli rol oynayan erişim bileşenleri engelli kullanıcıların görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Değerlendirmede anket yöntemi kullanılmış, ankete katılanlara; kullanıcı profilini tanımlamaya ilişkin genel sorular ile kullanıcının yapılı çevreyle olan ilişkilerini belirlemeye ilişkin sorular yöneltilerek, engelli kullanıcıların yapılı çevreye ilişkin görüşlerinin alınması ve elde edilen verilerin yardımıyla engelli kullanımına yönelik yapıcı önerilerin getirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma sonucunda yapılı fiziksel çevrelerin sahip olduğu yetersizlikler ve bu yetersizliklerden kaynaklanan sınırlamalar nedeniyle engelliler açısından önemli bir sorun haline dönüştüğü belirlenmiştir. Bu bağlamda İzmir Kentinde yaşayan fiziksel engelli kullanıcıların; yapılı çevreyle ilişki durumlarını, yapılı çevreye erişim durumlarını, yapılı çevrenin tasarımının engelli kullanımıyla ilişkisini geliştirmeye ve engelliler yönüyle yapılı çevreye olan yaklaşımın daha olumlu hale getirilebilmesine ilişkin önerilerde bulunulmuştur

Anahtar kelimeler


Fiziksel engelli, yapılı çevre, engelsiz tasarım

Tam metin:

PDF

Referanslar


Atıcı, İ., 2007. Fiziksel Engelliler ve Kentsel Mekanın Kullanımı. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Anabilim Dalı Kentleşme ve Sorunları Bilim Dalı Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, s.120.

Bekci, B., 2012. Fiziksel Engelli Kullanıcılar İçin En Uygun Ulaşım Akslarının Erişebilirlik Açıdan İrdelenmesi: Bartın Kenti Örneği. Bartın Orman Fakültesi Dergisi 2012, Cilt:14, Özel Sayı, 26 – 36, ISSN:1302 – 0943, EISSN: 1308 – 5875, s.11.

Darnbrough, A. and D. Kinrade, 1979, Directory for the Disabled, A Handbook of Information and Opportunities for Disabled and Handicapped People. The Royal Association for Disability and Rehabilitation, Second Edition, ISBN: 0-85941-108-7, pp.208.

Ekşil, Ö. Y., 2011. Engelliler İçin Dış Mekan Tasarım Özellikleri Bağlamında Ankara Kent Parklarının İrdelenmesi. Bartın Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, s.350.

Erdem, H. E., 2007. Ankara’da İç ve Dış Mekan Tasarımlarında Tekerlekli Sandalye Kullanıcılarının Yaşam Analizi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, s.130.

Güngör, C., 2007. Alışveriş Merkezlerinin Engelliler İçin Erişebilirlik Standartları Kapsamında İrdelenmesi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, Ankara, s.299.

Harris, C. W. and N. T. Dines, 1998, Time – Saver Standarts for Landscape Architecture: Design and Construction Data. McGraw – Hill Company, Second Edition, ISBN: 0 - 07 - 017027 -4, 9 divisions.

Kaplan, H. ve M. Öztürk, 2004. Engelliler, Kamu Mekanı ve Engelsiz Tasarım: Kamusal İç Mekanlarda İrdelenmesi İçin Bir Çerçeve. Planlama 2004 /2: s.67 – 74.

Karataş, K., 2002. Engellilerin Toplumla Bütünleşme Sorunları, Bir Sosyal Politika Yaklaşımı. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, Cilt: 2, Sayı:2.

Koca, C., 2010. Engelsiz Tasarım Kılavuzu. Dünya Engelliler Vakfı, s.122.

Maraz, E., 2009. Özürlülerin Kent İçinde Erişebilirliğini Etkileyen Standartlar (Mecidiyeköy ve Yenibosna MEtrobüs Duraklarının İncelenmesi). İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kentsel Tasarım Programı Yüksek Lisans Tezi, s.129.

Müftüoğlu, U., 2006. Tekerlekli Sandalye Kullanan Bedensel Engellilerin Kentsel Mekanları Kullanım Olanaklarının Trabzon Kent Merkezi Örneği Üzerinde İncelenmesi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Şehir ve Bölge Planlama Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, s.242.

Mülayim, A., 2009. Bedensel Özürlüler İçin Mimari Mekan Tasarımı. Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 180 s.

Neufert, E., 1983, Yapı Tasarımı Temel Bilgileri – Tasarımcılar, Yapı Sahipleri, Öğretenler ve Öğrenciler İçin El Kitabı. Çev: Abdullah Erkan ve Ayşe Önem Karadayılar, Güven Yayıncılık San. Tic. A.Ş., ISBN: 3 - 528 -18651 – 8, s.534.

Newbold, P., 1995, Statistics for Business and Economics, Fourth Edition, Prentice Hall International Editions, New Jersey, ISBN: 0-13-185554-9, pp.867.

Nichols, P., 1981, Disabled, An Illustrated Manual of Help and Self – Help. David & Charles London, ISBN 0-7153-7999-2, pp.190.

Özcan, Y., 2008. Engelli Standartlarının Adana Kenti Açık ve Yeşil Alanlarında Analizi ve Uygulama Örnekleri. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, s.216.

OZİDA, 2010. Yerel yönetimler İçin Ulaşılabilirlik Temel Bilgiler Teknik El Kitabı. T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları, Ankara – Haziran 2010, Genel Yayın No: 49, ISBN: 978-975-19-4679-9, s. 122.

OZİDA, 2011. T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı (OZİDA), Ulaşılabilirlik Broşürü.

Stoneham, J. and P. Thoday, 1996, Landscape Design for Elderly and Disabled People. Garden Art Press, ISBN: 1–870673–20–4, pp.232.

Subaşıoğlu, F., 2008. Üniversitelerin Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümleri’nin “Engelllik Farkındalığı” Üzerine Bir Araştırma. Bilgi Dünyası 2008, 9 (2): 399 – 430. TDK, 2012. Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.50178cba766f 67.68065432, Erişim Tarihi: 30.07.2012.

TUİK, 2012. Türkiye İstatistik Kurumu, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, http://tuikrapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus2000db2=&ENVID=nufus2000db2Env&rep ort=ilce_koy_sehir_cinsiyet.RDF&p_kod=1&p_il=35&p_kod=1&desformat=html, Tarihi: 12.07.2011. Erişim Ürker, Ş., 2011. Türk Mevzuatında Özürlülük Terminolojisi.

http://www.ozida.gov.tr/?menu=ozveri&sayfa=ov13/ov13mak5, Erişim: 10.01.2011

Watson, D., A. Plattus and R. Shibley, 2001. Time – Saver Standarts for Urban Design. McGraw – Hill Company, ISBN: 0 - 07 - 068507 – X, 8 divisions.