Ahşap Direkli Camilerin Koruma Sorunları: Kemah Örneği

Zengin kültür mirasımızın önemli bir parçası olan ve Anadolu’nun hemen her köşesinde yer alan ahşap direkli camiler korunması gereken taşınmaz kültür varlıkları arasında yer almaktadır. Tarihe tanıklık eden bu yapıların zamanla oluşan tahribatlarını onararak gerçek kimliklerini bozmadan gelecek nesillere ulaştırmak ortak amaçtır. Ulusal ve uluslararası mevzuatta geniş yer tutmasına rağmen, teknik ve ekonomik sebeplerin yanı sıra nitelikli eleman eksikliği, toplumun gereken koruma bilincine yeteri kadar sahip olmaması gibi sebeplerden dolayı koruma ve onarım uygulamalarının beklenen düzeye ulaşılamadığı görülmektedir. Bu çalışma bağlamında, kapsamlı bir literatür taraması sonucunda ahşap direkli camilerde meydana gelen koruma sorunları belirlenerek bu sorunlar malzeme bozulmaları, dış etkiler nedeniyle oluşan bozulmalar ve strüktürel bozulmalar olmak üzere üç ana başlıkta toplanmıştır. Erzincan ili, Kemah ilçesindeki tarihi zenginliğin oluşmasında önemli bir yeri ve katkısı olan ahşap direkli camiler bu çalışmanın ana materyalini oluşturmaktadır. Belgeleme ve saha çalışmaları ışığında tescilli beş adet ahşap direkli caminin mimari özellikleri incelenmiş, camilerin hasar tespit çalışmaları yapılarak koruma sorunları ve tespit edilen bozulma türleri ortaya konulmuştur. Çevresel ve fiziksel etmenlerin oluşturduğu bozulmaların yanı sıra koruma sorunlarının temel nedenleri bakımsızlık, bilinçsizlik ve ekonomik yetersizlik olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, kültürel varlıklarımızdan olan ahşap direkli camilerin korunması amacıyla gerekli önlemlerin alınması, geleneksel yapı malzemelerinin yapıların özgün kimliklerine uygun olarak onarılması, toplumun bilinçlendirilerek bu değerli yapıların geleceğe güvenle aktarılması temenni edilmektedir.

Wooden-post mosques, which are an important part of our rich cultural heritage and located in almost every corner of Anatolia, are among the immovable cultural assets that need to be protected. The common goal is to repair the deformation of these structures, which have witnessed history, and to convey them to future generations without damaging their original identities. Although it has a wide place in national and international legislation, it is seen that conservation and restoration practices have not reached the expected level due to technical and economic reasons as well as lack of qualified personnel and lack of conservation awareness of the society. In the context of this study, as a result of a comprehensive literature review, conservation problems occurring in wooden-post mosques were identified and these problems were categorized under three main headings: material deterioration, deterioration due to external influences and structural deterioration. Wooden-post mosques, which have an important place and contribution to the formation of historical richness in Kemah district of Erzincan province, constitute the main material of this study. In the light of documentation and field studies, the architectural features of five registered wooden post mosques were examined, damage assessment studies of the mosques were carried out and protection problems and deterioration types were revealed. In addition to the deterioration caused by environmental and physical factors, it has been determined that the main causes of conservation problems are neglect, lack of awareness and economic insufficiency. As a result of the study, it is hoped that the necessary measures will be taken for the protection of wooden-post mosques, which are among our cultural assets, that traditional building materials will be repaired in accordance with the original identities of the buildings, and that these valuable structures will be transferred to the future with confidence by raising the awareness of the society.