Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Kadın ve Kentsel Mekân

Şeyda Cumur; Kadriye Topçu

doi:10.51664/artium.1119805

TR EN

Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Kadın ve Kentsel Mekân

Öz

Kadının kentsel mekândaki hareket özgürlüğü, görünürlüğü ve mekân ile olan ilişkisi gibi daha çok fizikselliğe odaklanan konular, ‘Kadın Dostu Kent’ programları gibi bu ilişkiyi güçlendirmeye yönelik birtakım oluşumlar olmasına rağmen, genellikle göz ardı edilmekte veya yetersiz kalmaktadır. Bu noktada kadının kente ilişkin mekân pratiklerindeki yerini, mekânla olan olumlu-olumsuz ilişkisini hem kadın hem erkek bakış açısıyla anlamak ve farkındalık oluşturmak amacından hareket alan bu çalışmanın çıkış noktası ve test ettiği temel hipotez ‘kadının kamusal mekândaki görünürlüğünün erkeklere göre daha az olması’dır. Bu hipotezi etkileyebilecek toplumsal ve kültürel kabuller, kadının yüklendiği sorumluluklar ve kentsel mekân pratiklerinin kadınların kullanımına olanak sağlamada eksik kalması gibi nedenler de çalışmanın varsayımlarını oluşturmuştur. Bu hipotez ve bağlı varsayımların test edilmesi/doğrulanması amacı ile Ankara’nın Keçiören ilçesinde basit rastgele örneklem tekniği kullanılarak kadın ve erkek katılımcılar ile toplam 354 anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda Keçiören örnek alanı özelinde belirlenen hipotez doğrulanmıştır. Ancak vurgulanması gereken nokta, kadının kentsel mekândaki görünürlüğünün erkeklere göre daha az olmasının temel nedeni ‘güvenlik’ dışında kentsel mekân pratikleri ile ilgili olmayıp, bunun nedeninin daha çok konunun sosyolojik boyutları ile ilgili olduğudur. Bir başka ifadeyle toplumsal yaşam içindeki kadının ‘ev’le özdeşleştirilmesiyle evde yer alması gerektiği görüşü ve ev ile ilgili sorumlulukları nedeniyle kentsel yaşama katılacak zamanı bulamaması gibi nedenler kadının kentsel mekânı erkeklere kıyasla daha az deneyimlemesine neden olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gender Inequality: Woman and Urban Space

Abstract

Subjects that focus more on physicality, such as women's freedom of movement in urban space, their visibility, and their relationship with space, are often ignored or insufficient, although there are some formations to strengthen this relationship, such as the "Women Friendly City" programs. At this point, the starting point of this study, which aims to understand women's place in urban space practices and their positive-negative relationship with space from both men's and women's perspectives and to raise awareness, is the main hypothesis that women's visibility in public space is less than men's. The reasons such as social and cultural acceptances, the responsibilities of women, and the inadequacy of urban space practices that may affect this hypothesis have also formed the assumptions of the study. In order to test/confirm this hypothesis and related assumptions, a total of 354 questionnaires were conducted with male and female participants using the simple random sampling technique in Keçiören, Ankara. As a result of the study, the hypothesis determined specifically for the Keçiören sample area was confirmed. However, the point that needs to be emphasized is that the main reason why women's visibility in urban space is less than that of men is not related to urban space practices other than 'security', but rather to the sociological dimensions of the issue. In other words, the reasons such as the view that women in social life should be at home by identifying with the 'home' and that they cannot find the time to participate in urban life due to their home-related responsibilities cause women to experience urban space less than men.

Keywords

Kaynakça

Açıksöz, S. (2017) ‘Toplumsal Cinsiyet Eşit(siz)liğinin Dış Mekâna Yansımaları ve Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme’, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın-Mekân Sempozyumu bildiriler kitabı, sf. 114-138, Ankara.
Akın Yalçın, Y.(2017). Emeğin Savunuşundan Kentin Savunuşuna: Kadın Direnişlerinde Beden-Emek-Kent Diyalektiği. Toplumsal Cinsiyet ve Kadın-Mekân Sempozyumu bildiriler kitabı içinde (ss.173-188). Ankara
Alkan, A. (1999) ‘Toplumsal Cinsiyet ve Kentsel Mekânın Düzenlenmesi Çerçevesinde Kent Planlaması Disiplini’, SBF Dergisi, c.54, s.4, sf. 1-29.
Alkan, A. (2009) ‘Birleşmiş Milletler Kadın ve Kız Çocuklarının İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi Ortak Programı “Kadın Dostu Yerleşimler”e Doğru Yerel Planlama ve Hizmet Sunum Modeli Uygulama Rehberi’ (editörler; Şenol, N., Avcı, Y), Yalçın Matbaacılık, Ankara.
Altay Baykan, D. (2015) ‘Yerel Yönetimler için Kadın Dostu Kent Planlaması ve Tasarım İlkeleri Kitabı’, Uzerler Matbaacılık, Ankara.
Altındal, Y. (2017) ‘Mış Gibi Politikalarla Kamusalda Görünmezliği Korunan Sessiz Yığınlar: Kadınlar’, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın-Mekân Sempozyumu bildiriler kitabı, sf. 6-25, Ankara.
Aral, B. (2013) ‘Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Eşitsizlik’, SETA, s.72.
Ayhan, A. (2009) ‘Eşitlik İlkesi ve Tarihçesi Türkiye'de Kadın Erkek Eşitliği ve Eşitsizliği’, Hukuk Gündemi Dergisi, s.3, sf. 45-51.

Burden, A. (2014). Açık Alanlar Bir Şehri Nasıl Geliştirir? Ted Konuşması https://www.ted.com/talks/amanda_burden_how_public_spaces_make_cities_work/transcript?awesm=on.ted.com_8jmi&utm_campaign=blaise_aguera_y_arcas_demos_photosynth&utm_content=ted.com-talkpage&utm_medium=on.ted.com-twitter&utm_source=direct-on.ted.com&language=tr Erişim Tarihi: 4.10.2019
Ekin Erkan, N. (2006) ‘Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden Kentsel Eşitsizlik’, Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Erdönmez, E., Çelik, F. (2016) ‘Kentsel Mekânda Kamusal Alan İlişkileri’, TÜBA-KED c.14, sf. 145-163.
Ersoy, E. (2009) ‘Cinsiyet Kültürü İçerisinde Kadın ve Erkek Kimliği (Malatya Örneği)’. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c.19, s. 2, sf. 209-230.
Faizy, M. (2019) ‘Kentsel Tasarım Aracılığı ile Suçun Önlenmesine Yönelik Bir Araştırma; Sahibata Mahallesi (Konya) Örneği’, Fen Bilimleri Ens. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya Teknik Üniversitesi, Konya.
Güney, M., Tezcan, S. (2017) ‘Şehir Planlama Mevzuatında Kadına Verilen Yer ve Değer’, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın-Mekân Sempozyumu bildiriler kitabı, sf. 38- 70, Ankara.
İnceoğlu, M., Aytuğ, A. (2009) ‘Kentsel Mekânda Kalite Kavramı’, Megaron Dergisi, c.4, s.3, sf. 131-146.
Kaştaş Uzun, İ. (2016) ‘Differences in the Uses and Needs of Neighborhood Parks: A Case Study about Female Park Users in Balçova (İzmir, Turkey)’, Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi, İzmir.
Kaypak, Ş. (2009) ‘Küreselleşme Sürecinde Kentsel Değişim ve Kadına Yansıması’, Uluslararası Multidisiplinler Kadın Kongresi, 21.Yüzyılın Eşiğinde Kadınlar: Değişim ve Güçlenme Bildiriler Kitabı, c.5, sf. 388-403.
Kaypak, Ş. (2014,1) ‘Cumhuriyet Dönemi Modernleşme Sürecinde Değişen Kadın Kimliği’, Uluslararası Medeniyet ve Kadın Kongresi, Halide Edip Adıvar’ın Ölümünün 50. Yıldönümü Anısına Bildiriler Kitabı, c.1, sf. 33-66.
Köse Akkirman, D. (2017) ‘Toplumsal Cinsiyet ve Mekân: Kent Mekânına Erişimde Cinsiyete Dayalı Farklar ve Eşitsizlikler’, Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, Adana.
Lefebvre, H. (1991) ‘The Production of Space”, Wiley Blackwell.
Oğuz, M., Atatimur, N. (2008). Kent ve Kadın. Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, Sayı 6, ss. 126-144.
Önder, E. M. (2011) ‘Spatiality of Gender Oppression: The Case of Siteler, Altındağ’, Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, ODTÜ, Ankara.
Sungur, C. (2014) ‘Female Service Workers’ Experience of Urban Space and Its Implications for Urban Design’, Fen Bilimleri Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İTÜ, İstanbul.
Şenol, N., Sargın, A., Salmaner, B., Karaca, Ö., Haydaş, B., (Ed.). (2010) ‘Birleşmiş Milletler Kadın ve Kız Çocuklarının İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi Ortak Programı Kadın Dostu Kentler’, Damla Matbaacılık, Ankara.
Tatlıer Baş, M.M. (2011) ‘Avrupa Birliği’nde Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Ana Plan ve Politikalara Yerleştirilmesi: Hollanda, Romanya ve Türkiye Örneklerinin İrdelenmesi’, Uzmanlık Tezi, T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Ankara.
URL 1: http://www.kadindostukentler.com/proje.php (Erişim Tarihi:13.05.2021) Kadın Dostu Kentler Resmi İnternet Sitesi.
Zabcı, F. (2012). Kamusal Alan. https://www.academia.edu/10102498/Kamusal_Alan Erişim Tarihi: 01.10.2019

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kentsel Politika

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Şeyda Cumur
0000-0003-0295-2382
Türkiye

Kadriye Topçu ^*
0000-0003-4530-1969
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

22 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

23 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 10 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.51664/artium.1119805

IZ

https://izlik.org/JA34NT56KY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Cumur, Ş., & Topçu, K. (2022). Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Kadın ve Kentsel Mekân. Artium, 10(2), 112-130. https://doi.org/10.51664/artium.1119805

Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Kadın ve Kentsel Mekân

Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Kadın ve Kentsel Mekân

Öz

Anahtar Kelimeler

Gender Inequality: Woman and Urban Space

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Cinsiyet Eşitliği ve Kadın İstihdamı: Karikatürlerde Kadın Mühendisler

Students of the backyard: An ethnographic analysis of a ghetto school

Eğlence Mekanlarında Toplumsal Cinsiyet Eşitsizlikleri: Bartın Örneği

Görme Biçimleri ve Mekan: Friends Dizisinde Toplumsal Cinsiyetin Mekansal Kurgusu