Kentsel Değişimin Özel Mekana Etkisi: Mardin 1. Cadde'de Şeyhmus Gözüoğlu Evi

One of the most significant urban changes Mardin underwent at the beginning of the 20th century was the opening of the road named "1. Cadde" (the First Avenue). The opening of 1. Cadde and its expansion in the following years has affected many buildings on and near the road, as a result of which they were partially or completely demolished. The present study intends to analyse the effect of this important urban change on the private space in Mardin, focusing on a house on 1. Cadde: the Şeyhmus Gözüoğlu House. To this end, it examines the changes the Şeyhmus Gözüoğlu House has been subjected to. The methodology of the study involved field observations conducted in 2021-2022, interviews with the homeowner, literature review, and document analysis. The literature review revealed that, despite substantial research on Mardin Houses, and 1. Cadde, no particular study exists about the Şeyhmus Gözüoğlu House. As a result of the research, it was found out that Şeyhmus Gözüoğlu House was one of the buildings that were affected by the intervention during street expansion and had to be partially altered. It is estimated that many other structures on 1. Cadde have undergone similar changes. Further research focusing on all the structures on the street is needed to determine the extent of this effect.

Mardin'in 20. yüzyılın başında geçirdiği önemli kentsel değişimlerden biri, "1. Cadde"nin açılmasıyla gerçekleşmiştir. 1. Cadde’nin açılması ve daha sonraki yıllarda genişletilmesi, yolun üzerindeki ve yakınındaki birçok yapıyı etkilemiştir. Bu değişim, yapıların kısmen ya da tamamen yıkılmasına da yol açmıştır. Çalışmada, Mardin'de gerçekleşen bu önemli kentsel değişimin özel mekâna olan etkisini görmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda 1. Cadde üzerinde konumlanan Şeyhmus Gözüoğlu Evi'nin geçirdiği değişim araştırılmıştır. Çalışmanın yöntemini 2021-2022 yıllarında yerinde yapılan gözlemler, ev sahibi ile yapılan görüşmeler, yapı ile ilgili literatür araştırması ve görsel belgelerin incelenmesi oluşturmaktadır. Yapılan literatür araştırmasında Mardin Evleri ve 1. Cadde ile ilgili birçok çalışmanın mevcut olduğu ancak Şeyhmus Gözüoğlu Evi ile ilgili bilimsel bir çalışma olmadığı görülmüştür. Araştırmanın sonucunda, 1. Cadde'nin genişletilmesi sırasında Şeyhmus Gözüoğlu Evi'nin bu müdahaleden etkilenen yapılardan biri olduğu ve kısmen değişikliğe uğradığı tespit edilmiştir. 1. Cadde üzerinde bulunan birçok yapının da benzer değişiklikler geçirdiği tahmin edilmektedir. Bu bağlamda cadde üzerindeki tüm yapılarla ilgili yapılacak kapsamlı bir araştırma bu etkinin çeşitliliğini görmeyi sağlayacaktır.