Dışa Kapalı Konut Yerleşimlerinin Mekânsal Algı Bağlamında İrdelenmesi: Konya Örneği

Günümüz toplumunun giderek tüketici hale gelmesi, bireyin yaşam kalitesini ve yaşam tarzını değiştirmektedir. Bu durum dışa kapalı konut yerleşimlerini bir cazibe merkezi haline getirmiştir. Dışa kapalı konut siteleri; orta ve üst gelir grubundan hane halklarının dışarıya kapalı, özel güvenlik önlemleri ile korunan ve çeşitli sosyal olanakları barındıran konut alanları olarak ifade edilebilir. Günümüzde çeşitli üretim biçimleriyle karşımıza çıkan dışa kapalı konut yerleşimleri bireyin mekân algısını zayıflatan kentler oluşturmaktadırlar. Bu bağlamda çalışma dışa kapalı konut yerleşimlerinin kişisel deneyimlerle oluşan algısal mekân okumalarını sorgulamaktadır. Çalışma kapsamında; Konya’da farklı gelir guruplarına göre ayrıştıran Naturapark, Mete Konakları ve Temaşehir dışa kapalı konut yerleşimleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Mevcut durumları yerinde inceleme ve gözlem yapılarak tespit edilmiştir. Lynch’in geliştirdiği zihinsel haritalama metodu ve Gestalt temel tasarım ve kompozisyon ilkeleriyle bireyin mekân algısını etkileyen faktörlerin analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak, dışa kapalı konut yerleşimlerinde sosyal alanlar, peyzaj alanları ve farklı mekânsal fonksiyonların bir araya gelmesi düşünülmüştür. Ancak, orta ve üst gelir durumuna göre mekân kullanımı ayrışmış ve bütünleşme kurgusu zayıf kalmıştır.

The fact that today's society is becoming increasingly consumer is changing the quality of life and lifestyle of the individual. This has made gated community an attraction. Gated community can be expressed as residential areas of households from the middle and upper income group that are closed to the outside, protected by special security measures and have various social opportunities. Gated communities, which are encountered today with various forms of production, form cities that weaken the individual's perception of space. In this context, the study questions the perceptual space readings of Gated communities formed by personal experience. Within the scope of the study, Naturapark, Mete mansions and Temaşehir gated communities, which are divided according to different income groups in Konya, were examined comparatively. Their current status was determined by on-site examination and observation. The mental mapping method developed by Lynch and the Gestalt basic design and composition principles analyzed the factors affecting the individual's perception of space. As a result, a combination of social spaces, landscape areas and different spatial functions were considered in decidedly gated communities. However, according to the middle and upper income situation, the use of space has diverged and the integration fiction has remained weak.