Evrensel Tasarım Kavramı: Kentsel Peyzaj İle İlgili Örnekler
Öz
Toplum yalnızca sağlıklı bireylerden oluşmamaktadır. Toplumda yaşayan sağlıklı bireyler ise ömürlerinin bir bölümünü özel gereksinimlerle geçirmek zorunda kalabilmektedir. Bireyler için tam ve fiziksel yeterlilik geçici bir durumdur.
Ancak tasarımcılar gerek ürünlerin gerekse de mekanın tasarımında kullanıcı olarak genelde ortalama, sağlıklı insanı dikkate alma almakta, var olan tasarım prensipleri ise ortalama fizyolojik yapılara sahip ve herhangi bir hareket kısıtlılığı bulunmayan kullanıcılar dikkate alınarak oluşturulmaktadır.
Bu soruna çözüm olarak ortaya çıkmış olan “Evrensel Tasarım” kavramı engellileri de içine alan tüm insan kitlelerine yönelik olarak herkesin eşit erişebileceği ve eşit şartlarda kullanabileceği mekân, ürün, çevre ve donatımın tasarımı doğrultusunda ortaya çıkmış bir tasarım anlayışıdır. Bu tasarım yaklaşımı ürün tasarımından, fiziksel çevrenin tasarımı ile ilgilen mimarlığa, peyzaj düzenlemelerine, kentsel tasarıma, çevre kontrolü sağlayan basit sistemlerden, karmaşık bilgi teknolojilerine kadar değişen ölçekleri kapsayabilmektedir.
Evrensel Tasarım kavramı doğrultusunda kent içindeki fiziksel çevrenin herkes için erişilebilir ve okunaklı kılınması, kent mekanın engelsiz mekanlar olarak düzenlenmesi kentlerin herkes için daha yaşanabilir kılınmasının bir gereğidir. Bu nedenle fiziksel çevrenin tasarımı ile ilgilenen diğer tasarım disiplinleri yanında Peyzaj Mimarlığı / Kentsel Peyzaj uygulamaları ile kent mekanının herkes için eşit ve engelsiz kullanmalarını sağlayacak biçimde, kullanışlı, okunaklı, erişilebilir bir düzenlemeler gerçekleştirmek kentsel yaşam kalitesinin yükseltilmesi açısından önem taşımaktadır.
Bu çalışmada ilk olarak evrensel tasarım kavramı açıklanmış, ardından kentsel peyzaj ile ilgili düzenleme örnekleri evrensel tasarım kavramının ilkeleri doğrultusunda irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Belir, Ö. (2017). Evrensel tasarımın önündeki engeller: hatalı tanımlanmış veya uygulanmış standartların yarattığı kafa karışıklığı, Arkitera, Erişim tarihi: 03.07.2017, http://www.arkitera.com/gorus/1041/evrensel-tasarimin-onundeki-engeller--hatali-tanimlanmis-veya-uygulanmis-standartlarin-yarattigi-kafa-karisikligi
- Çulcuoğlu, G., Oğuz, D. (2000). Peyzaj tasarımının değerlendirilmesinde kullanılabilecek kalite kriterleri, Peyzaj Mimarlığı Kongresi’nde sunulan bildiri, TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, Ankara.
- Dostoğlu, N., Şahin, E., Taneli, Y., (2009). Tasarıma kapsayıcı yaklaşım: herkes için tasarım, Mimarlık Dergisi, 347, 23-27.
- Ergenoğlu, A., S., (2013). Mimarlıkta kapsayıcılık: ‘herkes için tasarım’, Erişim tarihi: 03.07.2017, http://www.ek.yildiz.edu.tr//images/images/yayinlar/ktp.pdf
- Evcil, A., N. (2014). Herkes için tasarım, evrensel tasarım, İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
- Hacıhasanoğlu, I. (2003). Evrensel tasarım, Tasarım Kuram Dergisi, 2(3), 93-101.
- Kaplan, A., Küçükerbaş, E.V. (1997). Kentsel tasarımda peyzaj mimarlığının yeri ve kentsel peyzaj tasarımı, 8. Kentsel Tasarım ve Uygulamalar Sempozyumu’nda sunulan bildiri, Mimar Sinan Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, İstanbul, 1997.
- Kaplan, H., (2007). Kentsel mekanların erişebilirliği ve okunaklılığını sağlamada kentsel tasarımın bir bileşeni olarak engelsiz tasarım, tasarım ve özgürlük: engelli insanlar ve herkes için tasarım, Bülten 46, Tmmob Mimarlar Odası Ankara Şubesi, Dosya 4, 51-62.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Okşan Tandoğan
NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2017
Gönderilme Tarihi
20 Temmuz 2017
Kabul Tarihi
3 Eylül 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 5 Sayı: 2