Tasarım Sürecinde Çevresel Algının Sınırlarını Diyalektik Bakış Açısıyla Yeniden Belirlemek

The influence of individuals in constructing the physical environment as well as the significant role of the physical environment on the behaviors of the individuals start with the environmental perception. Despite the fact that environmental perception is a subjective issue and it mainly works at the level of unawareness, its processing should be improved and elaborated for the designers. This can only be possible by adopting an explanatory research approach in order to reveal the reliable knowledge. At this point, dialectical approach can be presented as a critical method which affects the conceptual features of the design phenomenon by putting forward the necessary alternatives for the spatial design as well as by understanding the individual, social and cultural systems that are related to different design alternatives. In this respect, the major aim of the article is to emphasize the significance of basing the knowledge about environmental perception that the actors in the design process should acquire to the dialectical approach through a systematic framework which starts with the description and continues with appraising. With this purpose, the dialectics of the environmental appraisal was exemplified though different environmental designs. Hence, it was tired to be explained that environmental change and progress were inevitable, when the process of environmental perception was explained though the four relationships of the dialectical method.

Bireyin fiziksel çevreyi yapılandırma üzerindeki etkisi ve fiziksel çevrenin de bireyin davranışları üzerindeki belirleyici rolü çevresel algıyla başlar. Çevresel algı sürecinin, öznel yapısına ve zaman zaman farkındalığımızdan uzak durumuna rağmen, tasarımcılar için geliştirilmesi ve detaylandırılması gerekmektedir. Bu da ancak açıklayıcı bir araştırma yaklaşımını benimseyerek güvenilir bilginin ortaya çıkartılmasıyla mümkün olacaktır. Bu noktada, diyalektik yaklaşım, herhangi bir mekânsal tasarımı oluşturmak için gerekli seçenekleri ortaya koymada ve onların ilişkide olduğu temel bireysel, toplumsal, kültürel sistemi anlamada tasarım olgusunun kavramsal özelliklerini etkileyen eleştirel bir yöntem olarak sunulabilir. Bu bağlamda, bu makalenin temel amacı, tasarım sürecindeki aktörlerin çevresel algıyla ilişkili bilgi edinimlerini bir çevreyi ‘tanımlayarak’ başlayan ve çevreye ‘değer biçme’yle devam eden sistematik bir çerçeve etrafında diyalektik yaklaşıma dayandırmanın önemini vurgulamaktır. Bu maksatla, değer biçme ölçütlerinin diyalektiği, farklı çevresel tasarımlar üzerinden örneklendirilmiş, böylece çevresel algı sürecinin diyalektik yöntemin dört tür ilişkisiyle açıklandığında ve örneklendirildiğinde, çevresel değişimin kaçınılmaz olduğu açıklanmaya çalışılmıştır.